view');

In veel wmo maatwerkvoorzieningen die wijkteams afgeven, staat dat bepaalde werkzaamheden door een vrijwilliger opgepakt kunnen worden. Ik begrijp de wens en het sluit aan bij de participatie gedachte. Het sluit alleen vaak niet aan bij de praktijk.

Er zijn (veel) goede vrijwilligers en we zouden niet zonder hen kunnen. De wereld zou een stuk minder fraai draaien zonder hun inzet. Maar zodra mensen afhankelijk zijn van hulp, vanwege bijvoorbeeld psychische of lichamelijke beperkingen, moet je niet ‘verplicht’ worden om ook (of in plaats van professionele hulp) van een vrijwilliger gebruik te maken. Het is geweldig als een vrijwilliger in een stabiele situatie op bepaalde vlakken ondersteuning kan bieden, maar veel ambulante zorgvragen zijn verre van stabiel.

Waar zit de kwetsbaarheid van vrijwillige inzet?

Precies in die vrijwillige inzet. De inzet van een vrijwilliger is min of meer vrijblijvend. Er staat geen beloning tegenover en het gaat dus om de intrinsieke motivatie van de vrijwilliger. Dat is lastig voor een cliënt. Want je bent afhankelijk van wanneer de vrijwilliger beschikbaar is.

Het gedrag of de stemming van een cliënt met een psychische stoornis is niet altijd in te schatten. Ook is voor de vrijwilliger zelf, niet altijd vooruitgang of resultaat zichtbaar. Dat kan demotiverend werken. Ik heb verschillende vrijwilligers hierdoor af zien haken. Het zorgt er soms voor dat binnen enkele jaren verschillende vrijwilligers de revue passeren. Daarmee komt de continuïteit en ontwikkeling van de cliënt in gevaar.

Vanuit Vivens Begeleiding, begeleiden wij diverse cliënten die in diepe schulden zitten. De inzet van een vrijwilliger om de administratie te doen, maakt problemen vaak groter. De cliënt heeft veelal een bewindvoerder of schuldsanering nodig omdat deze niet in staat is zelf regie te voeren over de financiën. Een vrijwilliger inzetten in deze complexe situatie is erg kwetsbaar, maar wordt vaak wel verwacht.

Volgens mij moet je steeds goed kijken naar de rol van een vrijwilliger in relatie tot de afhankelijkheid en zelfstandigheid van de cliënt. Hoeveel verantwoordelijkheid kan de cliënt zelf aan? Kan deze zelf regie voeren over het betreffende domein? Als dit beperkt is, zou de rol van de vrijwilliger beperkt moeten zijn of moet misschien wel geconcludeerd worden dat een vrijwilliger niet past in de situatie.

Wat is jouw ervaring met vrijwilligers in complexe situaties?